Wat betekent 'DRM' bij e-books en wat merk ik ervan?
Je staat in de winkel of bladert online en ziet een mooi boek.
Je klikt op kopen, downloadt het bestand, en probeert het op je nieuwe e-reader te zetten. Dan gebeurt er iets vervelends: het lukt niet. Of je boek verdwijnt na een jaar ineens van je scherm. Waarom?
Meestal heeft dat te maken met DRM. Dat is een techniek die bepaalt wat jij wel en niet kunt doen met je e-book.
Het klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk gewoon een slot op een digitaal boek.
In dit stuk leg ik je rustig uit wat dat precies betekent, wat je er als oudere lezer van merkt, en hoe je problemen voorkomt.
Wat is DRM eigenlijk?
DRM staat voor Digital Rights Management, ofwel digitaal rechtenbeheer. Het is een soort beveiliging die uitgeverijen op e-books zetten.
Je kunt het vergelijken met een slot op een deur. Jij krijgt een sleutel om het boek te openen, maar die sleutel werkt alleen bij jou.
Je mag het boek niet zomaar doorgeven aan een vriend of kopiëren naar een andere e-reader. Het doel is piraterij tegengaan en de schrijver en uitgever beschermen. Voor jou als lezer voelt het soms alleen wel wat streng. Je koopt een boek, maar het voelt alsof je het niet écht bezit.
Je mag het lezen op je eigen apparaat, maar verder zitten er grenzen aan.
DRM bepaalt welke e-reader of app het boek mag openen. Dat betekent dat je niet zomaar elk boek op elke lezer kunt zetten. Het systeem controleert of jouw apparaat het recht heeft om het boek te lezen.
De reden dat uitgeverijen dit doen, is logisch. Zonder DRM zou iedereen boeken kunnen kopiëren en gratis verspreiden.
Dat is oneerlijk voor de auteur en de uitgever. Toch merk je als lezer soms flink wat nadelen.
Een boek dat je koopt, voelt soms minder van jou. Het is een huurproduct in plaats van een koopproduct. Dat frustreert veel senioren die graag een echte boekenkast willen bouwen, ook digitaal.
Denk aan de e-readers die veel senioren gebruiken, zoals de Kindle Paperwhite of de Kobo Libra 2. Deze apparaten werken met DRM.
Als je een boek koopt bij Bol.com, moet je het vaak lezen op een Kobo of een app die daarvoor geschikt is.
Koop je een boek bij Amazon, dan werkt het alleen op een Kindle. Het DRM zorgt ervoor dat de boeken niet zomaar heen en weer kunnen.
Hoe merk je DRM in de praktijk?
Je merkt DRM vooral als je een boek probeert te openen op een apparaat waar het niet voor is bedoeld. Bijvoorbeeld: je hebt een boek gekocht bij Bol.com en probeert het op je Kindle te zetten.
Dan krijg je een foutmelding. Het bestand is niet compatibel. DRM blokkeert dit. Het boek is beveiligd met een code die alleen Kobo-apparaten herkennen.
Een ander voorbeeld: je hebt een e-book gedownload op je computer en wilt het naar je e-reader sturen via een kabel.
Sommige bestanden openen niet. Je krijgt een melding dat het bestand is beveiligd. DRM zorgt ervoor dat het boek alleen via een speciale app of software wordt geopend. Vaak moet je inloggen met een account om het boek te mogen lezen.
DRM beperkt ook het aantal apparaten waarop je een boek kunt lezen. Bij veel uitgeverijen mag je een boek op maximaal 3 tot 5 apparaten zetten.
Als je een nieuwe e-reader koopt, moet je soms eerst oude apparaten verwijderen. Dat is lastig als je niet zo technisch bent. Je moet dan inloggen op een website, apparaten beheren, en soms zelfs contact opnemen met klantenservice.
Er is nog iets waar je DRM aan merkt: boeken verdwijnen soms.
Als een uitgeverij stopt met een dienst of als een account wordt geblokkeerd, kan het gebeuren dat je boeken ineens niet meer beschikbaar zijn. Dit is zeldzaam, maar het kan gebeuren. Daarom is het slim om te weten hoe je DRM kunt omzeilen, maar dat vertel ik je later.
Soorten DRM en wat ze betekenen voor jou
Er zijn verschillende soorten DRM. De meest voorkomende is Adobe DRM.
Dit wordt gebruikt door veel winkels, zoals Bol.com en Kobo. Je kunt boeken die met Adobe DRM zijn beveiligd lezen op e-readers die dit ondersteunen, zoals de Kobo-serie.
Je moet wel een Adobe ID aanmaken. Dat is een gratis account. Het klinkt ingewikkeld, maar het is een kwestie van een formuliertje invullen. Een andere soort is Amazon DRM.
Dit zit op boeken die je koopt in de Amazon-winkel. Deze boeken werken alleen op Kindle-e-readers of de Kindle-app.
Als je een Kindle Paperwhite hebt, is dat geen probleem. Maar als je overstapt op een Kobo, kun je die boeken niet meer lezen. Amazon maakt het lastig om boeken buiten hun eigen ecosysteem te gebruiken.
Er is ook watermerk-DRM. Dit is een lichtere vorm.
Het boek is niet streng beveiligd, maar er staat wel een watermerk in met jouw naam en e-mailadres.
Dit zie je niet als je leest, maar het zorgt ervoor dat je het boek niet zomaar anoniem kunt delen. Dit wordt soms gebruikt door kleinere uitgevers of zelfuitgevers. Het is wat vriendelijker voor de lezer.
Prijzen van e-books met DRM verschillen niet veel van elkaar. Een gemiddeld e-book kost tussen de €5 en €15.
Een overzicht van DRM per winkel
- Bol.com: Gebruikt Adobe DRM. Werkt met Kobo-e-readers en de Bol.com Lees-app.
- Amazon Kindle: Gebruikt eigen DRM. Werkt alleen op Kindle-e-readers en de Kindle-app.
- Kobo: Gebruikt Adobe DRM. Werkt met Kobo-e-readers en de Kobo-app.
- Apple Books: Gebruikt eigen DRM. Werkt op iPhones en iPads, niet op e-readers.
- Google Play Boeken: Gebruikt Adobe DRM. Werkt op Android-telefoons en tablets.
Een thriller van een bekende auteur kost vaak €12,99. Een lichtvoetig verhaal voor senioren, zoals een roman van Saskia Noort, kost rond de €9,99.
DRM zelf kost niets extra; het zit al ingebouwd in de prijs van het boek. Let op: sommige e-readers ondersteunen meerdere formaten.
De Kobo Libra 2 leest bijvoorbeeld zowel Adobe DRM-boeken als boeken zonder DRM. De Kindle Paperwhite leest alleen Amazon-boeken, tenzij je een omzetting doet. Dat laatste is technisch en niet altijd toegestaan.
Hoe ga je om met DRM als oudere lezer?
Je hoeft niet bang te zijn voor DRM, maar je moet wel slim kiezen. Koop je e-books bij een winkel die past bij je e-reader. Heb je een Kobo, koop dan bij Bol.com of Kobo.
Heb je een Kindle, koop dan bij Amazon. Zo voorkom je frustratie.
Het is alsof je een sleutel koopt die bij je deur past. Een praktische tip: maak een account aan bij Adobe als je een Kobo-e-reader hebt.
Ga naar de website van Adobe, klik op 'Account aanmaken', en vul je naam en e-mail in. Dat duurt vijf minuten. Daarna kun je boeken downloaden en openen op je e-reader.
Vraag eventueel hulp van een kleinkind of buurman als je niet goed bent met computers.
Wil je e-books delen met je partner? DRM maakt dat lastig. Je kunt een boek niet zomaar doorsturen. Sommige e-readers, zoals de Kobo, hebben wel een 'leen'-functie.
Je kunt een boek tijdelijk beschikbaar maken voor een vriend met een Kobo-account. Dat werkt via de Kobo-app.
Vraag wel even na of dit mag van de uitgever. Wil je boeken bewaren voor later?
DRM kan een risico zijn. Een tip is om boeken te kopen die geen DRM hebben. Sommige uitgevers, vooral kleine, bieden DRM-vrije boeken aan.
Stappenplan: DRM omzeilen op een veilige manier
- Koop DRM-vrije boeken: Zoek naar winkels die dit aanbieden, zoals Smashwords of sommige zelfuitgevers.
- Download Calibre: Dit is gratis software voor je computer. Het helpt bij het beheren van e-books.
- Converteer het formaat: Met Calibre kun je een boek omzetten naar een formaat dat je e-reader leest. Doe dit alleen voor boeken die je zelf koopt.
- Check de wet: In Nederland mag je DRM verwijderen voor eigen gebruik, maar niet om te delen.
- Vraag hulp: Als je niet technisch bent, vraag dan iemand om te helpen. Veel bibliotheken bieden gratis computerhulp voor senioren.
Je kunt ze dan zelf opslaan op je computer of een USB-stick. Zo bouw je een echte digitale bibliotheek. Prijzen zijn vaak hetzelfde, rond de €5 tot €10.
Een andere optie is om te kiezen voor e-readers die weinig DRM-beperkingen hebben.
De Kobo-serie is hier vriendelijker dan de Kindle. De Kobo Libra 2 kost ongeveer €179 en ondersteunt veel formaten, inclusief boeken zonder DRM. De Kindle Paperwhite is iets goedkoper, rond €149, maar zit meer opgesloten in het Amazon-systeem.
Praktische tips voor een zorgeloze leeservaring
Begin met één e-reader en één winkel. Zo raak je vertrouwd met hoe het werkt. Kies een winkel die bij je past.
Als je graag Nederlandse boeken leest, is Bol.com of Kobo een goede keuze.
Ze hebben een breed aanbod voor senioren, van ontspannende romans tot informatieve non-fictie. Test altijd een gratis proefboek voordat je koopt.
Veel winkels bieden gratis hoofdstukken aan. Download het op je e-reader en kijk of het soepel leest. Zo voorkom je problemen bij het openen van je e-book door DRM.
Het is alsof je een schoen past voor je hem koopt. Hou je wachtwoord en accountgegevens bij de hand.
Schrijf ze op in een notitieboekje. Als je een nieuw apparaat koopt, moet je inloggen om je boeken te openen. Zonder account kun je je boeken niet meer lezen. Dit is het grootste nadeel van DRM, maar het is te managen.
Overweeg een e-reader met grote letters en eenvoudige bediening. De Kobo Sage heeft een 8-inch scherm en kost €279.
De Kindle Oasis is duurder, rond €249, maar heeft een fijn formaat voor senioren.
Beide ondersteunen DRM, maar de Kobo is flexibeler met bestanden. Tot slot: lees reviews van andere senioren. Zoek forums of Facebook-groepen voor e-readers voor ouderen.
Vraag naar ervaringen met DRM. Veel mensen delen tips, zoals hoe je boeken veilig opslaat. Je bent niet de enige die hiermee worstelt.
Samen vind je een oplossing. DRM is een techniek die je leeservaring beïnvloedt, maar het hoeft niet negatief te zijn.
Met de juiste keuzes geniet je volop van je e-books. Kies een e-reader die bij je past, leer hoe je een e-book koopt en downloadt, en vraag hulp waar nodig. Zo bouw je een digitale boekenkast die jaren meegaat.